{"id":4751,"date":"2025-11-11T18:56:07","date_gmt":"2025-11-11T16:56:07","guid":{"rendered":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/?p=4751"},"modified":"2025-11-11T18:56:08","modified_gmt":"2025-11-11T16:56:08","slug":"12-noyabr-az%c9%99rbaycan-respublikasinin-konstitusiya-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/?p=4751","title":{"rendered":"12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/konstitusiya-gunu-aaafpark-696x385-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"696\" height=\"385\" data-id=\"4752\" src=\"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/konstitusiya-gunu-aaafpark-696x385-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4752\" srcset=\"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/konstitusiya-gunu-aaafpark-696x385-1.jpg 696w, http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/konstitusiya-gunu-aaafpark-696x385-1-300x166.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>               12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>       M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edilib. D\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib.<\/p>\n\n\n\n<p>      1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Konstitusiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiya qurulu\u015funun tarixi SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1921-ci ilin may\u0131n 19-da, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni redaksiyas\u0131 is\u0259 1925-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu. 1978-ci ilin aprelin 21-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f son Konstitusiya da, \u0259vv\u0259lki konstitusiyalar kimi, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1995-ci ilin may\u0131nda ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 Konstitusiya Komissiyas\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Komissiyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bitkin, \u0259hat\u0259li Konstitusiya layih\u0259si 1995-ci ilin oktyabr\u0131nda \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sin\u0259 verildi. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Referendumda se\u00e7icil\u0259rin 86 faizi i\u015ftirak etdi v\u0259 onlar\u0131n 91,9 faizi Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin lehin\u0259 s\u0259s verdi. \u018fsas Qanun noyabr\u0131n 27-d\u0259 h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. Konstitusiya q\u0259bul edil\u0259n g\u00fcn &#8211; noyabr\u0131n 12-d\u0259 respublika parlamentin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 sistem \u0259sas\u0131nda demokratik se\u00e7kil\u0259r d\u0259 ke\u00e7irildi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun m\u00fcasir meyill\u0259rin\u0259 istinad olunmu\u015f, \u00f6lk\u0259mizin h\u00fcquq sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir t\u0259sisat\u0131n \u2013 konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f, bu t\u0259sisat\u0131n d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti sistemind\u0259 yeri v\u0259 rolu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Bu m\u00fcdd\u0259aya \u0259sas\u0259n, 1997-ci il oktyabr\u0131n 21-d\u0259 \u201cKonstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul edildi. 1998-ci il iyulun 14-d\u0259 Milli M\u0259clisin Q\u0259rar\u0131 il\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin 7 hakimi t\u0259yin olundu. \u0130yulun 18-d\u0259 is\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 hakiml\u0259rinin h\u00fcquqi statusunun t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 F\u0259rman imzalad\u0131. Bununla da Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si r\u0259sm\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Doqquz hakimd\u0259n ibar\u0259t bu qurum qanunlar\u0131n Konstitusiyaya uy\u011funlu\u011funu yoxlamaqla, qanunlara \u015f\u0259rh verm\u0259kl\u0259, prezident v\u0259 parlament se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259sdiql\u0259m\u0259kl\u0259, h\u0259tta v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n birba\u015fa m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda m\u00fcvafiq q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, Konstitusiyan\u0131n aliliyini qoruyur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259mizin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yeni d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 z\u0259rur\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131na bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r edilib. 2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendum yolu il\u0259 Konstitusiyan\u0131n 24 madd\u0259sind\u0259 29, 2009-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 25 madd\u0259y\u0259 30-dan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olunub. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin sosial-iqtisadi bazas\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na daha etibarl\u0131 t\u0259minat verilm\u0259sind\u0259n, sosial d\u00f6vl\u0259t prinsipl\u0259rini t\u0259sbit etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>     Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke\u00e7irilmi\u015f referendumla Konstitusiyaya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sin\u0259 edil\u0259n 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, ali d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n\n\n\n<p>        Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na edil\u0259n \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u018fsas Qanunumuz daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k yeni d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul edilib. D\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Konstitusiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-4751","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix-cografiya-fakultsi"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4753,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4751\/revisions\/4753"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}