{"id":5653,"date":"2026-11-11T18:49:58","date_gmt":"2026-11-11T16:49:58","guid":{"rendered":"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/?p=5653"},"modified":"2026-11-11T18:49:59","modified_gmt":"2026-11-11T16:49:59","slug":"12-noyabr-az%c9%99rbaycan-respublikasinin-konstitusiya-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/?p=5653","title":{"rendered":"12 noyabr &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" data-id=\"5654\" src=\"http:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-5654\" srcset=\"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1.png 1024w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-300x300.png 300w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-150x150.png 150w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-768x768.png 768w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-960x960.png 960w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-480x480.png 480w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-320x320.png 320w, https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/konstitusiya-gunu-1-1024x1024-1-240x240.png 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>       1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Konstitusiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiya qurulu\u015funun tarixi SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1921-ci ilin may\u0131n 19-da, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni redaksiyas\u0131 is\u0259 1925-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu. 1978-ci ilin aprelin 21-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f son Konstitusiya da, \u0259vv\u0259lki konstitusiyalar kimi, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br>D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpa olundu\u011fu ilk ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fanan xaosdan, Az\u0259rbaycan\u0131 par\u00e7alanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etdiyi ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259, c\u0259sar\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u0259sasl\u0131 islahatlar respublikam\u0131z\u0131 inki\u015faf yoluna \u00e7\u0131xarmaqla yana\u015f\u0131, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funa yol a\u00e7an yeni milli Konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na v\u0259 q\u0259buluna \u015f\u0259rait yaratd\u0131.<br>1995-ci ilin may\u0131nda ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 Konstitusiya Komissiyas\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Komissiyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bitkin, \u0259hat\u0259li Konstitusiya layih\u0259si 1995-ci ilin oktyabr\u0131nda \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sin\u0259 verildi. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Referendumda se\u00e7icil\u0259rin 86 faizi i\u015ftirak etdi v\u0259 onlar\u0131n 91,9 faizi Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin lehin\u0259 s\u0259s verdi. \u018fsas Qanun noyabr\u0131n 27-d\u0259 h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi.<br>Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu m\u00fcst\u0259qillik tariximizin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi sferalar\u0131nda k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi s\u0259n\u0259d idi.<br>Ke\u00e7mi\u015f sovet konstitusiyalar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259tin ali m\u0259qs\u0259di kimi b\u0259yan etdi. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259sas prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi. \u0130nsan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n, azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00fcmd\u0259 v\u0259zif\u0259 olaraq qoydu. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, insan h\u0259yat v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131, humanizm v\u0259 insanp\u0259rv\u0259rlik prinsipl\u0259ri Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca mahiyy\u0259tini t\u0259\u015fkil edir. 5 b\u00f6lm\u0259, 12 f\u0259sil, 158 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t Konstitusiyada insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na geni\u015f yer verilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin demokratiya ideallar\u0131na sadiqliyinin g\u00f6st\u0259ricisidir.<br>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. Konstitusiya q\u0259bul edil\u0259n g\u00fcn &#8211; noyabr\u0131n 12-d\u0259 respublika parlamentin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 sistem \u0259sas\u0131nda demokratik se\u00e7kil\u0259r d\u0259 ke\u00e7irildi. \u0130lk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Konstitusiyas\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiya qurulu\u015funun tarixi SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 1921-ci ilin may\u0131n 19-da, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni redaksiyas\u0131 is\u0259 1925-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu. 1978-ci ilin aprelin 21-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f son Konstitusiya da, \u0259vv\u0259lki konstitusiyalar kimi, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-5653","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix-cografiya-fakultsi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5655,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5653\/revisions\/5655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tcf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}